شعبان، دروازۀ مشترک ماه امت

ماه معظم شعبان، دروازۀ ورود به ماه خدا و از فرصتهای طلایی رشد و خودسازی مومنین است. فضیلت و ظرفیت معنوی ماه شعبان مورد اتفاق و از توصیه‌های بزرگان و اهل معرفت شیعه و سنی است، که البته از این زاویه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. 

حضرت امام صادق (ع) فرمودند: پدرم حضرت زین‌العابدین (ع) در شروع ماه شعبان اصحابشان را جمع می‌کردند و می‌فرمودند: می‌دانید این چه ماهی است؟ این ماه شعبان است که رسول الله (ص) درباره‌اش می‌فرمود: حواستان جمع باشد؛ در این ماه به‌خاطر محبت پیامبرتان و نزدیکی به پروردگارتان روزه بگیرید.¹ 

 شبیه به این حدیث را جناب ابن عباس نقل کرده: اصحاب رسول الله (ص) داشتند از فضایل شعبان صحبت می‌کردند که رسول الله (ص) فرمودند: ماه با شرافتی است، ماه من است و حاملان عرش الهی آن را بزرگ می‌شمارند و حقش را می‌دانند.² 

یکی از سنتهای مورد تاکید رسول الله (ص) در ماه شعبان، روزه‌داری است؛ چنانکه در صلوات شعبانیه آمده: «این ماه پیامبرت، آقای پیامبران توست؛ شعبان که آن حضرت بر روزه و شب‌زنده‌داری آن جدیت داشتند.» هم منابع اهل‎سنت و هم کتب معتبر روایی شیعه، از اهتمام اهل‌بیت (ع) و عمل همسران و اصحاب آن حضرت به این سیرۀ مستمر نبوی حکایت دارند. به‌عنوان مثال، جناب مالک‌بن‌انس از قول ام‌المومنین عایشه نقل کرده: ندیدم رسول الله (ص) در هیچ ماهی بیشتر از شعبان روزه‌دار باشد.³ 

همین مضمون در روایت مشابهی از حضرت امام صادق (ع) آمده، که از ایشان پرسیدند: آیا کسی از پدران شما در ماه شعبان روزه می‌گرفتند؟ ایشان پاسخ دادند: برترین پدرانم رسول الله (ص) بیشترین روزه‌شان در ماه شعبان بود.⁴ 

در روایت دیگری از آن امام همام آمده که: همسران نبی اکرم (ص) اگر روزه‌ای بر گردنشان بود، آن را تا ماه شعبان به عقب می‌انداختند؛ چون آن حضرت پیوسته می‌فرمودند: شعبان ماه من است.⁵ 

در توضیح و تکمیل این روایت، باید به حدیثی از حضرت امام باقر (ع) توجه کرد که فرمودند: روزۀ شعبان، روزۀ انبیا و پیروان انبیاست؛ پس هر کس در شعبان روزه بگیرد، به دعوت رسول الله (ص) عمل کرده که فرمودند: خدا رحمت کند هر کس را که مرا [با روزه‌داری] بر رعایت حق ماه من یاری کند.⁶ 

کاش اهل علم و مبلغان و سخن‌وران شیعه و سنی، قدر این فرصتهای مشترک را بدانند، آن را به مردم معرفی کنند و از آن برای هم‌گرایی امت بهره ببرند. 

پی‌نوشت:

 ¹ شیخ صدوق، فضائل الأشهر الثلاثة، ص ۶۱ 

² امالی صدوق، ص ۲۳ 

³ شیخ صدوق، فضائل الأشهر الثلاثة، ص ۶۶ 

⁴ همان، ص ۵۲ 

⁵ کافی، ج۴، ص۹۰

 ⁶ شیخ مفید، مقنعه، ص ۳۷۳